Łeba nad morzem oraz inne miejscowości

wczasy, wakacje, urlop

Bastiony holenderskie w Gdańsku

05 października 2011r.

Mało znane na ogół i pomijane przez zwiedzających Gdańsk XVII -wieczne fortyfikacje południowej strony miasta należą do ciekawszych, zdumiewających ogromem i konstrukcją zabytków budownictwa obronnego nadmotławskiego grodu. Na Dolnym Mieście zachowało się 6 monumentalnych bastionów o nazwach: Żubr, Wilk, Wyskok, Miś i Królik oraz starszy od wymienionych Bastion Św. Gertrudy. Są one pozostałością potężnego łańcucha umocnień ziemno-wodnych, składającego się z 14 bastionów i łączących je kurtyn oraz szerokich, wypełnionych wodą fos, szerokich na kilkadziesiąt metrów. Założenie to, uformowane na kształt podkowy, obejmowało tereny Głównego, Starego i Dolnego Miasta. Północna, wschodnia i południowa część tego pierścienia powstała w latach 1621 -36 wg projektu Korneliusza van den Boscha. Po stronie zachodniej biegł wcześniejszy, renesansowy ciąg fortyfikacyjny, z którego ocalał po pruskich rozbiorach w 1895-1900 r. jedynie Bastion św. Gertrudy z przełomu XVI/XVII w., wzniesiony wg projektu Antoniego van Obberghena, wybitnego architekta flamandzkiego z Mechelen, czynnego w Gdańsku od 1586 r. Będą jeszcze o nim częste wzmianki w innych hasłach. Bastion św. Gertrudy typu nowowłoskiego różni się od holenderskich obmurowaniem u podstawy budowli i wielkimi kazamatami na artylerię we wnętrzu, po obydwu bokach. Artyleria miała za zadanie ostrzeliwać napastników usiłujących zbliżyć się do kurtyn, czyli wałów wiążących bastiony. Między bastionami św. Gertrudy i Żubr zbudował mistrz Jan Strakowski w 1626 r. barokową Bramę Nizinną a przejazdem pośrodku i przejściami po bokach. Od strony miastjj przylegają do bramy budynki dla żołnierzy, a w górnej kondygnacji obiektu bramnego znajduje się wartownia dla strażników. Druga podobna Brama Żuławska (z 1628 r.) znajduje się dalej na północ, na osi ul. Elbląskiej. Broniły jej bastiony Lew i Wół, strzegące wejścia do miasta od strony Żuław Gdańskich. Najciekawszą konstrukcją architektoniczno-techniczną w zachowanym zespole barokowym umocnień holenderskich jest tzw. Śluza Kamienna, usytuowana w kurtynie między bastionami Żubr i Wilk. Urządzenie to służyło i służy do przepustów wód Motławy do Nowej Motławy. Wody tej rzeki wypełniały także fosę biegnącą zygzakiem przed fortyfikacjami ziemnymi. Dzięki urządzeniom śluzy można było podnosić lub obniżać poziom wody w fosie, a także - zamykając przepust -zalać tereny żuławskie, co w wypadku oblężenia uniemożliwiało dojście piechoty, a także skuteczne ostrzeliwanie miasta przez artylerię. Wpływając przez śluzę woda poruszała nadto zbudowany tuż przy niej od strony miasta młyn zbożowy, wypalony, niestety, w 1945 r. Śluzę Kamienną wznieśli w 1619 r. dwaj Holendrzy Willem Janssen i Adrian Olbrants z Alkmaaru we Fryzji.

ocena 3,8/5 (na podstawie 10 ocen)

Wyjedź na wakacje nad morzem nad polski Bałtyk.
pomorskie, Nad morzem, przyroda, Gdańsk, Żuławy