Łeba nad morzem oraz inne miejscowości

wczasy, wakacje, urlop

Fara ze Stargardu

31 sierpień 2011r.

W STARGARDZIE nad Iną — na skraju zasobnej rolniczej Równiny Pyrzyckiej krzyżują się dziś ważne szlaki kolejowe: do Szczecina, Poznania i Kostrzynie (granica Niemcy — Koszalin). To przeszło 5 tysięcy mieszkańców posiadające miasto jest drugim po Szczecinie miastem województwa i drugim ośrodkiem przemysłowym. Nazwa wskazuje, że gród to z bardzo starą metryką. Starym był nawet dla Piastów. W XI-wiecznym opisie misji polskiej biskupa Ottona spotykamy się z tym przymiotnikiem. In castro Zitarigroda — zapisał kronikarz jedno z miejsc pobytu mfcji. Starosłowiański gród wspólny usytuowany w widłach spławnej Iny przekształcony został w XII w. w gród kasztelański, a w 1253 otrzymał prawa miejskie. Położenie na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, nad spławną rzeką sprzyjało rozwojowi miasta. Spichlerze zbożowe, wielki młyn, spław zboża z ziemi pyrzyckiej, port na rzece, który pozwalał miejscowym kupcom przechwycić handel zbożem całej okolicy, oraz rozwinięte rzemiosło sprawiały, iż Stargard mógł i chciał rywalizować z oddalonym o 32 km Szczecinem. Ta rywalizacja wycisnęła szczególne piętno na architekturze ośmiotysięcznego (w XVII w.) i otoczonego murami miasta. Tam przybrały skończoną formę pewne problemy artystyczne, zapoczątkowane gdzie indziej i stamtąd rozchodziły się szerokim promieniem podniety dla twórczości architektonicznej i sztukatorskiej całego Pomorza Zachodniego i północnych obszarów Nowej Marchii. Ambicja tego w średniowieczu bogatego miasta sprawiła, że - na przykład — artyzmem swej fary Mariackiej prześcignął I przyćmił wszystkie miasta pomorskie łącznie ze Szczecinem. Fara ta powstawała etapami, i tak na miejscu starego kościoła stargardzkiego z ok. 1242 r. poczęto wznosić u schyłku XIII w. ceglaną budowlę halową, czteroprzęsłową, zapewne jeszcze bez chóru. Obecnie stanowi ona dolną część korpusu naw. Ok. 1300 r. miasto przystąpiło do wznoszenia olbrzymiego chóru trzyprzęsłowego o trójbocznym zamknięciu na 30 m wysokiego, który otoczono obejściem sześciobocznym z kaplicami między przyporami. Budowlę tę wznoszono w rzadko wtedy stosowanym układzie bazylikowym, a ukończono w początkach XV w. U schyłku XV w. podwyższono środek korpusu naw do wysokości chóru, osiągając wspaniałą i monumentalną przestrzeń bazylikową, nowatorską, jeśli idzie o dążenie do ujednolicenia i zwartości bryły architektonicznej. W chórze stargardzkim umieścił architekt, powyżej wysmukłych łuków arkadowych, galerię tryforyjną — jedyny raz spotykaną w architekturze Pomorza, a przeniesioną ok. 1430 r. ze Stargardu do katedry poznańskiej. Również idea obejścia chórowego, choć niezupełnie oryginalna na Pomorzu, bo przejęta z południa, znalazła w farze stargardzkiej szczęśliwe zastosowanie. Potem przejęto ten wzorzec w stargardzkim kościele św. Jana, w farze Mariackiej w Chojnie, w szczecińskim kościele św. Piotra i Pawła, w brandenburskiej świątyni św. Katarzyny, w Gradźcu n. Odrą, u P. Marii w Poznaniu. Również wieże stargardzkie, bogato członowane wysokimi rytmami wnęk o delikatnym laskowaniu, stały się wzorem dla licznych kościołów Pomorza Zachodniego. W pożarze 1635 r. spłonęły sklepienia nawy głównej i chóru. W 30 lat później wykonano nowe, przystosowane do formy dawnej. W ostatniej wojnie spłonął barokowy hełm wieży północnej oraz cały dach. Już w latach 1946-48 nasi konserwatorzy wykonali nowe pokrycia. Fara Mariacka w Stargardzie jest największym kościołem na Pomorzu Zachodnim, a także zabytkiem klasy światowej. Oprócz arcydzieł architektury, jakim jest stargardzka fara Mariacka, miasto miało inne wspaniałe budynki gotyckie ze ślicznym ratuszem zbudowanym w 1569 r. Większość z nich po II wojnie leżała w gruzach. Obecnie odbudowane miasto zajmuje - jako zespół zabytków architektury gotyckiej - jedno z czołowych miejsc w Polsce. Stare miasto otoczone prawie pełnym wieńcem średniowiecznych murów z Xlii—XV w. z wałem, fosą i bastionami. Zachowały się liczne baszty. M.in.: Morze Czerwone (nazwa od morza krwi, która spłynęła w czasie walk pod basztą), Lodowa — obie z XV w., Pyrzycka z końca XIII w. Wałowa z barokową sygnaturką, Młyńska z XV w. - zbudowana nad Iną i strzegąca wejścia do portu. Nowe domy wzniesione na stargardzkim starym mieście nawiązują do dawnych form architektonicznych. W starym bowiem układzie miasta wśród gotyckich zabytków dobrze się czuje nowoczesność. A Stargard - jest miastem nowoczesnym. O tym decyduje jego przemysł. Pracuje w nim ponad 50 proc. dorosłych stargardzian. Z zakładów produkcyjnych wymienić warto nowoczesne Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego "Luxpol", Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, Zakłady Mechanizmów Samochodowych, Zakłady Urządzeń Mechanicznych, cukrownię, Zakłady Zbożowo-Młynarskie, Pomorskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego i wiele innych.

ocena 3,9/5 (na podstawie 17 ocen)

Koszalin, wybrzeże, pomorze